Ini ialah bahagian kedua daripada tiga siri rencana mengenai pembangunan bandar

KUALA LUMPUR, 24 Dis (Bernama) — Apabila bandar raya Shah Alam diumumkan sebagai bandar paling mampan, sempena sambutan Hari Perancangan Bandar Sedunia baru-baru ini, perhatian diberi kepada kriteria yang membolehkan Shah Alam menerima pengiktirafan itu.

Shah Alam daripada 46 buah bandar yang diukur, dilaporkan paling tinggi memenuhi petunjuk bandar mampan berdasarkan 56 indikator di dalam 11 sektor — demografi, perumahan, ekonomi, utiliti dan infrastruktur, kemudahan awam, alam sekitar, sosiologi dan impak sosial, penggunaan tanah, pelancongan dan warisan, pengangkutan dan kadar kemudahan, pengurusan dan kewangan.

Petunjuk bandar ini dibangunkan oleh Jabatan Perancangan Bandar dan Desa Semenanjung Malaysia yang dinamakan sistem Rangkaian Petunjuk-Petunjuk Bandar Malaysia atau Malaysian Urban Indicators Network (MURNInet)

Matlamat kajian MURNInet ialah untuk melaksanakan petunjuk bandar mampan bagi mengukur dan menilai tahap pencapaian kualiti sebuah bandar.

Objektif umumnya ialah untuk mengkaji dan mengenal pasti isu, masalah dan kekuatan sesebuah bandar dan kawasan gabungannya berdasarkan petunjuk-petunjuk bandar Malaysia.

Sistem aplikasi MURNInet dicipta berasaskan sebuah rangkaian komputer yang direka untuk menganalisis keadaan bandar masa kini, kesan pembangunan, tinjauan perubahan dan mengadakan senario bandar mampan pada masa depan berasaskan standard yang ditetapkan

UKUR PENCAPAIAN

MURNInet juga sepatutnya menyediakan cadangan-cadangan am untuk mempertingkat tahap kemampanan sesebuah bandar dan kawasan gabungannya.

Secara khususnya MURNInet mengukur pencapaian kemajuan sesebuah bandar dan kawasan gabungannya dalam memenuhi sasaran pembangunan mampan, menarik perhatian terhadap cabaran pembangunan yang dihadapi oleh sesebuah bandar dan memperjelas ciri-ciri persekitaran yang menyokong ke arah pencapaian sasaran pembangunan mampan.

MURNInet dalam mengenal pasti isu-isu khusus untuk diselesaikan di sesebuah bandar, turut mengesan agensi-agensi berkaitan yang boleh memberikan kerjasama dan membantu dalam usaha mencapai sasaran bandar mampan dan menarik perhatian terhadap perlunya usaha memperkukuh pembangunan keupayaan berhubung pengumpulan data dan statistik.

Kemampanan bandar Shah Alam dan lain-lain bandar yang dipantau di bawah MURNInet, dan diukur dari segi demografi misalnya, meliputi indikator seperti kepadatan penduduk, kadar pertumbuhan purata tahunan penduduk, umur median dan purata saiz isi rumah.

INDIKATOR BANDAR MAMPAN

Bagi petunjuk sektor perumahan, indikator yang dilihat meliputi nisbah harga rumah kepada pendapatan, nisbah sewa rumah kepada pendapatan, nisbah ruang lantai dan peratus stok perumahan tidak terjual.

Petunjuk sektor ekonomi sesebuah bandar diukur MURNInet melalui indikator kadar pengangguran, pertumbuhan pekerjaan dan lain-lain.

Purata kutipan sampah dan nisbah doktor kepada penduduk pula merupakan antara indikator untuk sektor utiliti dan kemudahan masyarakat di sesebuah bandar.

Indikator bagi sektor alam sekitar turut mengambil kira nisbah kes pesakit asthma bagi setiap 10,000 penduduk dan indeks pencemaran udara di sesebuah bandar.

Impak sosial di Shah Alam misalnya diukur melalui indikator seperti nisbah kes jenayah kepada 10,000 penduduk dan kadar perceraian bagi 1,000 isi rumah. Dan sudah tentunya soal pengangkutan diambil kira, meliputi tahap kualiti perkhidmatan bas awam, dan peratus pengguna pengangkutan awam.

SIAPA BOLEH MANFAATKAN MURNInet

MURNInet sebenarnya memberi manfaat kepada kerajaan persekutuan dan kerajaan negeri dari segi menilai kesesuaian bantuan kewangan kepada bandar yang lemah dan tidak mampan dan memperbaiki tahap perkhidmatan kepada rakyat.

Indikator yang diberikan MURNInet juga boleh menjadi asas penilaian untuk menaik taraf status sesebuah bandar dan petunjuk bandar mampan boleh dijadikan sebagai pengukuran kerajaan bagi menggalakkan pelaburan tempatan dan asing.

Bagi Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) pula MURNInet boleh digunakan untuk mengenal pasti tahap masalah, tahap kualiti bandar dan cadangan-cadangan penyelesaian, memperbaik tahap perkhidmatan kepada penduduk dan memberi maklum balas kepada sasaran di dalam Pelan Integriti Nasional.

Dengan adanya MURNINet untuk mengukur tahap perkhidmatan, tahap kemudahan sesebuah bandar atau PBT, penduduk bandar tahu kerajaan peka dengan masalah mereka dan kerajaan dapat memantau serta memperbaik perkhidmatannya dan menyediakan peruntukan bagi menyelesaikan masalah penduduk.

PELAKSANAANNYA

Pelaksanaan MURNInet juga penting bagi sesebuah bandar itu untuk mempunyai maklumat asas petunjuk bandar mampan.

Kepentingan lain pelaksanaan MURNInet ialah ia boleh mengenal pasti bentuk dan dapat mengukur tahap masalah dan tahap kualiti bandar, dapat membuat tindakan kepada perkara yang mewakili petunjuk yang kurang mampan dan maklumat asas dapat disimpan secara sistematik dan boleh digunakan secara mudah.

Daripada MURNInet juga laporan status bandar boleh mengemukakan penemuan serta cadangan untuk pembangunan bandar yang berkualiti dan mampan.

Kriteria penentuan petunjuk bandar MURNInet sebenarnya boleh digunakan untuk semua hierarki dan saiz bandar, boleh diukur dengan menggunakan data di peringkat tempatan atau daerah dan data pula mudah dikumpul dan dengan kos yang rendah.

Petunjuk yang diberikan MURNInet juga mudah diukur dan dapat menunjukkan magnitud masalah yang dihadapi,setiap petunjuk mengukur isu yang berbeza, dan ia boleh jika keadaan berubah.

Ukuran piawaian MURNInet sebenarnya mengambil asas piawaian badan-badan antarabangsa, peringkat nasional, garis panduan jabatan teknikal dan berlandaskan kajian perintis.

PERINTIS

Ia menggunakan tiga pengukuran kemampanan iaitu bandar yang mendapat skor 80 peratus dikategorikan sebagai mampan, skor 50 peratus hingga 80 peratus dianggap sederhana mampan dan bandar yang dikategorikan sebagai kurang mampan pula mempunyai skor di bawah 50 peratus.

Projek perintis MURNInet dilaksanakan terhadap enam bandar — Kuching, Georgetown, Batu Pahat, Pasir Mas, Kuantan dan Johor Baharu. Pemantauan itu ditambah kepada lapan lagi bandar, pada 2004.

Sehingga Jun tahun ini program itu dilaksanakan di 75 PBT dan pemantauan pelaksanaannya dibuat enam bulan sekali dengan pemakluman bandar paling mampan dibuat setiap tahun.

MURNInet berbeza daripada petunjuk-petunjuk lain di Malaysia kerana ia menggunakan 11 komponen sektor perancang bandar yang meliputi sehingga 56 indikator, menggunakan sistem berkomputer untuk menjana keputusan secara automatik, cepat dan tepat serta kemampanan sesebuah bandar diukur berdasarkan piawaian tinggi yang ditetapkan.

Gerbang web MURNInet ini yang boleh dilayari di http://www.townplan.gov.my/murninet secara keseluruhannya berfungsi untuk menyokong pelaksanaan petunjuk bandar mampan dalam pembentukan dan perolehannya, membantu dalam perancangan pembangunan bandar dan menyediakan pusat rujukan dan capaian maklumat berkaitan dengan projek kajian bandar mampan.

MURNInet juga menyediakan pelbagai modul secara bersepadu untuk membantu pelbagai pihak terutama PBT dalam membuat pengumpulan data dan pengukuran dalam membuat keputusan di peringkat perancangan sesebuah bandar.

– BERNAMA